Hoe het combineren van traditie en zelfzorg de volksgezondheid in Amerika versterkt

Op 13 mei 2026 organiseerde EsSalud, de Peruaanse overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor sociale zekerheid en gezondheidszorg, de regionale dialoog van Amerika met als titel “Innovatieve ervaringen bij het versterken van de gezondheid en zelfzorg door middel van traditionele, complementaire en integratieve geneeskunde”.

Het evenement bracht vertegenwoordigers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO), samenwerkende WHO-centra, gezondheidssectoren en de academische wereld samen. Het presenteert regionale perspectieven vanuit Bolivia, Brazilië, Mexico en Peru over hoe zelfzorg en traditionele geneeskunde de volksgezondheid kunnen verbeteren, gemeenschappen sterker kunnen maken en meer inclusieve zorgmodellen kunnen ondersteunen.

In alle vier de landen kwam een ​​duidelijke boodschap naar voren: de traditionele geneeskunde werd niet gepositioneerd als alternatief voor het formele systeem, maar als een manier om het te versterken. In de regio Noord- en Zuid-Amerika bestaat de uitdaging erin de interculturele en holistische zorg te consolideren met als doel de gezondheidszorgsystemen te versterken – waardoor de zorg preventiever, cultureel relevanter en gemeenschapsgerichter wordt.

Dr. Martha Villar López uit EsSalud, Peru, laat zien hoe integratie in de loop van de tijd kan worden geïnstitutionaliseerd. Na bijna drie decennia van investeringen, waaronder een onderzoeksproject dat teruggaat tot 1998, is de traditionele geneeskunde nu geïntegreerd in de volksgezondheidsinfrastructuur. EsSalud’s vlaggenschipprogramma Reforma de Vida (opererend als Prevenir) brengt multidisciplinaire teams naar de werkplek om risicofactoren voor chronische niet-overdraagbare ziekten te verminderen en op te sporen. De educatieve cyclus is opgebouwd rond drie pijlers: Celestial Nutrition, dat zich richt op levensdoel en beweging; Terrestrial Nutrition, dat zich richt op regionale voedingsmiddelen en gezond eten; en Human Nutrition, dat kwesties als identiteit, relaties, stress en spiritualiteit behandelt. Het programma is gebaseerd op de kosmologie van de Andes en de ayllu-principes en is consistent met lokale culturele waarden. Sinds 2007 heeft het meer dan 6.600 gezondheidsleiders opgeleid, meer dan 3.100 gezondheidsvriendelijke organisaties gecertificeerd en allianties gevormd met bijna 11.000 werkgevers.

Adelino Pau Carpacheco, een 82-jarige Calavaia-genezer, beschrijft het gebruik van meer dan 220 geneeskrachtige planten, ondersteund door diepgaande intergenerationele kennis. Traditionele genezers en plantengeneeskunde worden in het land zeer gerespecteerd.

De bijdrage van Bolivia benadrukt ook de rol van beleid bij het bevorderen van integratie. Door Wet nr. 459 is de traditionele geneeskunde officieel erkend binnen het wettelijke kader en heeft het land geleid naar medische diversificatie waarin traditionele geneeskunde en biogeneeskunde naast elkaar bestaan, en beide zijn nu gratis beschikbaar via het volksgezondheidssysteem.

Mexico stelt twee complementaire benaderingen voor, gericht op kennisbehoud en voedselsystemen. In de staat Veracruz werkt de gemeenschap samen met een universiteit om de traditionele Totonac-geneeskunde te behouden via een diplomaprogramma dat in 2019 werd gelanceerd. Deze samenwerking heeft praktische resultaten opgeleverd, waaronder handboeken en woordenboeken, die helpen kennis in stand te houden die gevaar loopt als gevolg van migratie en generatiewisseling.

Dr. Hernán García, het Mexicaanse Agentschap voor Traditionele Geneeskunde en Interculturele Ontwikkeling, legt onder meer uit hoe het Dieta de la Milpa-programma de dubbele last van ondervoeding en de toenemende niet-overdraagbare ziekten in Mexico aanpakt. Geworteld in traditionele Maya-teeltsystemen en -ingrediënten, bevordert het gezonder eten via een door de gemeenschap geleide, interculturele aanpak waarbij lokale autoriteiten, inheemse leiders en chef-koks betrokken zijn. Door voedsel, cultuur en gezondheid opnieuw met elkaar te verbinden, biedt het een praktische weg naar preventie.

De Braziliaanse ervaring concentreert zich op geïntegreerde gemeenschapstherapie, een aanpak die meer dan 40 jaar geleden door Dr. Adalberto Barreto werd ontwikkeld en nu in meer dan 47 landen wordt gebruikt. Therapeutische kringen creëren een ruimte voor deelnemers om ervaringen en coping-strategieën te delen, waarbij tegen zeer lage kosten een sociaal ondersteuningsnetwerk wordt opgebouwd. Binnen het Braziliaanse Unified Health System is de aanpak snel uitgebreid sinds de integratie ervan in nationaal beleid in 2017. Tegen 2025 zullen er jaarlijks ruim 5 miljoen geïntegreerde praktijkprocedures in de eerstelijnszorg worden uitgevoerd, waarbij de registraties voor de therapie in acht jaar tijd met meer dan 500% zullen toenemen. De belangrijkste uitdaging is nu gelijkheid, waarbij de toegang nog steeds geconcentreerd is in stedelijke gebieden als São Paulo.

Dr. Natalia Aldana van het Americas TCIM Network vatte deze ervaringen samen en benadrukte de gemeenschappelijke resultaten van de besproken interventies. Dergelijke benaderingen versterken het gezondheidsgedrag, de sociale netwerken en de veerkracht van de gemeenschap; ze zijn goedkoop, aanpasbaar en maken actieve participatie in de zorg mogelijk, terwijl ze potentieel tonen om de last van niet-overdraagbare ziekten te verminderen.

Het regionale momentum weerspiegelt bredere mondiale verschuivingen. Dr. João Paulo Souz, directeur van het PAHO/WHO Expertisecentrum BIREME (Health Sciences Information Center for Latin America and the Caribbean) benadrukte: Mondiale strategie voor traditionele geneeskunde 2025–2034 Promoot een visie waarin mensen, bewijsmateriaal en geïntegreerd gebruik centraal staan. Hij stelde dat gezondheid begrepen moet worden via de relatie tussen mensen, de gemeenschap, de natuur en de geest.

Dr. Manjulaa Narasimhan, hoofd van de WHO-eenheid Levensloopgezondheid en Welzijn, hield een toespraak met de titel “Advancing Traditional Medicine Self-Care: Aligning the WHO Traditional Medicine Strategy 2025-2034 with the WHO Self-Care Framework”, co-auteur met Dr. Geetha Krishnan Gopalakrishna Pillai, hoofd van de WHO’s Research, Data and Innovation Unit Wereldgezondheidsorganisatie Mondiaal centrum voor traditionele geneeskunde. Aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie Zorg goed voor jezelf Interventies die zijn afgestemd op elk land en elke economische context zijn belangrijke routes naar het bereiken van universele gezondheidszorg, waarbij de traditionele geneeskunde als brug naar zelfzorg dient.

Dr. Narasimhan legt uit dat zelfzorg het meest effectief wordt bevorderd als de traditionele geneeskunde rechtstreeks in de eerstelijnsgezondheidszorg wordt geïntegreerd, in plaats van in parallelle, geïsoleerde systemen. “Dit is misschien wel de enige duurzame manier om continuïteit van de zorg te bieden en tegemoet te komen aan de behoeften, rechten en prioriteiten van gemeenschappen en individuen”, zei ze. De Mondiale Strategie voor Traditionele Geneeskunde 2025-2034 heeft tot doel een meer mensgerichte benadering van de gezondheidszorg te hanteren en een holistische benadering van gezondheidsgelijkheid en patiëntautonomie te bevorderen.

De integratie van traditionele geneeskunde en zelfzorg vereist interdisciplinaire samenwerking, duidelijke verwijzingstrajecten, goed opgeleid gezondheids- en verpleegpersoneel en sterk leiderschap om de integratie te ondersteunen. dit WHO-competentiekader voor zelfzorg Er zijn 10 sleutelcompetenties gedefinieerd voor gezondheids- en verpleegkundig personeel om zelfzorg in de klinische praktijk te ondersteunen WHO-richtlijnen voor zelfzorginterventies voor gezondheid en welzijn. Deze documenten helpen gezondheidswerkers hun eigen welzijn te beschermen en ervoor te zorgen dat de zorg consistent, veilig en gebaseerd op gedeelde normen en waarden is.

Alles bij elkaar laten de discussies die uit deze dialoog voortkomen een fundamentele verschuiving zien in de manier waarop gezondheidszorgsystemen in de regio en wereldwijd zijn ontworpen, in de richting van modellen die meer inclusief zijn, meer cultureel gefundeerd en beter inspelend op de behoeften van de gemeenschappen die zij dienen. Dit is een stap in de richting van een systeem waarin de traditionele geneeskunde wordt gerespecteerd en op verantwoorde wijze wordt geïntegreerd, waar zelfzorg empowerende en op bewijs gebaseerde zorg biedt, en waarin gezondheidszorgsystemen deze systemen ondersteunen in plaats van zich ervan te distantiëren.